site loader
Song image
حەیران و گۆرانی هاتەوە تەیرەکەی گەرمێنێ

By - شۆڕش مەحموودی Şoriş Mehmûdî

وەرە حەیران

ئەرێ بابە حەیران دەڵێ لە کەندیناوێ

پەرچەمت گەلێ سوورە خەنەی پێ ناوێ

گەردنت زەردە مەرجانیان پێ ناوێ

دوو چاوی ڕەشکۆکت کلیان قەت ناوێ

ئەمن دەڵێم کاکینە حەیفێک و سێسەد مەخابن دە دنیایێ دە بۆ وان

شەنگەبێرییان و شل و ملان و شیرین چارۆکە دە ملان و

ئامان و سەد ئامان دەسووتێ لەبەر گزنگی دەتاوێ

دەجا دەڵێم کاکینە کەپرێکی لە بۆ نازدار حەیرانێ خۆ چا دەکەم

هەڵاشی دەکەم لە ڕەشە ڕێحانێ قوڕەبانیان دەگرمەوە لە عارەقی لە گەردەنێ لە ئێلێ لە دارچینێ

لە ژەنگی دە گوارەی دە تۆزی دە خەنەی

ئەوجار دەڵێم کەپرێ نازدار حەیرانێ خۆم دەڕژێنمەوە بە گوڵاوێ

وەرە لێ لێ لێ لێ لێ لێ لێ

ئەرێ بابە حەیران دەڵێ ئەوڕۆ ئێوارێ ئەستێرەیێک هەڵدێ لە لای کەوپەڕێ پێروو دە تەرازوو نایگەنێ

ئەمن کەپرێکت بۆ دروس دەکەم لە سوێسنێ لە هەڵاڵە لە بەیبوونێ لە سوورەگوڵێ ئامانە ڕەشە ڕێحانی

ئەوجار دەڵێ کاکینە حەیفێک و سێسەد مەخابنی دە دنیایە دە بۆ وان گەورە کچان کە لە ماڵە بابان جێ خۆش دەکەن کەلەکان دەگۆڕن ئاخان هەڵدەکێشن بە تاقی تەنێ

 ئەوساڵە کە چوار دانە ساڵە حەز لە بەژنێ باریکێ دەکەم یارکۆڵەی خۆمە

ئای ئای ئای چ بکەم نامدەنێ

ئەرێ وای وای وای وای

هاتەوە هاتەوە تەیرەکەی گەرمێنێ کەسم

ئای لە دوور دیارە دەخوێنێ

هاتەوە هاتەوە تەیرەکەی گەرمێنێ حەیات

ئای لە دوور دیارە دەخوێنێ

ئەرێ من لەبەر ئەو تەیرەی دەمرم کەسم

ئای بۆنی بەهارێ دێنێ

ئەرێ من لەبەر ئەو تەیرەی دەمرم حەیات

ئای بۆنی بەهارێ دێنێ

ئەرێ وای وای وای وای

وەک شەم و شەمزین ناکام بووم

ئای وەک مەجنوون سەرگەردانم

وەک شەم و شەمزین ناکام بووم

ئای هەر وەک مەجنوون سەرگەردانم

ئەرێ وەک سیابەند جەرگم بڕا کەسم

ئای هەر خۆم خانە وێرانم

ئەرێ وەک سیامەند جەرگم بڕا حەیات

ئای هەر خۆم خانە وێرانم

ئەرێ وای وای وای وای

هاتەوە هاتەوە تەیرەکەی گەرمێنێ حەیات

ئای بە ویم دەڵێن مراوی

هاتەوە هاتەوە تەیرەکەی گەرمێنێ کەسم

ئای بە ویم دەڵێن مراوی

ئەرێ شاباڵی خۆیان لێکدا حەیات

ئای بۆ نێوان هەور و ساوی

ئەرێ من بە بێ سووچ و تاوان خۆم کەسم

ئای لەسەر چیم لێ تۆراوی

شەم و شەمزین: بەیتی شەم وشەمزین
  هەروەکو بیستراوە گوایە شەمزین خەڵکی گوندی ‘وەڵاشە’ی بووە. خاتوو شەم ئامۆزایەتی و کچی ‘وەیسی ئاغە’یە. هەر لە منداڵییەوە شەم و شەمزین هۆگری یەکتر دەبن و حەز لە یەکتر ئەکەن. باوکی شەم، شەمزینی برازای دەرکردووە ئەویش دەچێتە لای ‘وەسمان بەگی گەرگەری’ لە شاری ئامەد. لە دوای حەوت ساڵان هەواڵی بەمێرد دانی شەم دەزانێ دووبارە بەرەو وەڵاش دەگەڕێتەوە. شەمزین لە رۆژی گواستنەوەی شەمی ئامۆزای دەگاتە نزیک گوندەکەیان و شەمیش چاوی پێدەکەوێ و بە دایکی دەڵێ :
شەم:
سوارێک ژێرهەڵدێ یەخترمەی شینە
لەوان ڕکێفان ئەوا شەمزینە
دایک:
ئەرێ شەمیلێ ئاقڵت گۆڕاوە
ئەم ساڵ حەوت ساڵە شەمزین نەماوە
  ئینجا شەم دێتە سەرکانیی ئافرەتان و شەمزینیش دەگاتە نزیکی هەرچەندە شەمزین دەزانێ ئەوە شەمی ئامۆزایەتی بەڵام دەڵێ با ئەو بەندەی بۆ بڵێم ئەگەر ئەوبێ وەڵامم دەداتەوە…
شەمزین:
خۆم سەرگەردان و شەم لەبەر کۆڵێ
بسکێ شەمیلێم لاسکێ کەرکۆڵێ
شەمێ هەڵدەگرم دەچمە ئەستەمبۆڵێ
خۆم سەرگەردان و شەم لەبەر نانی
بسکێ شەمیلێم گەیینە سەر ڕووانی
شەمێ هەڵدەگرم دەچمە کن خاڵی
خۆم سەرگەردان و شەم لەبەر ماران
بسکێ شەمیلێم ئارمووشێ شاران
شەمێ هەڵدەگرم دەیبەمە تاران

شەم:
هەی ناکەم ناکەم چ مێردان ناکەم
بسکان هەرماڵم فتنێ بەرپاکەم
لە دوای شەمزینی سەر بەقوڕێ داکەم
هەی ناکەم ناکەم بە قسەی کەس ناکەم
لەدوای شەمزینی چی لە دونیاکەم
وەکو مەجروومی ڕوو لە مەجراکەم
سوێندەکم خواردوە بە گوڵێ نیسانێ
بە گوڵێ مێلاقێ پەڕێ قورعانێ
لەدوای شەمزینی دەچمە زیندانێ

  لە دوای ئەمەدا یەکتر دەناسنەوەو بە یەک شاد دەبن و شەمزین دەستە جلێکی پیاوانە لەبەر شەم دەکا و جێژوانی خۆیان بۆ شەو نیشان دەکەن تا لەوێوە بەرەو دیوەخانی ‘خانی لەپزێڕین’ بڕۆن، ئینجا دەچنە شایی بەڵام شەم لە خۆشیاندا گوارەی گوێی لەبیر دەکاو نێو شایی بەندان دەڵێن :
شەمزین:
شاییەک دەگەڕێ لە دانگەی ماڵان
کەزیێ شەمیڵێم بەندی ڕەشماڵان
شەمێ هەڵدەگرم دەچمە کن خاڵان
شاییەک دەگەڕێ هۆزان بە هۆزان
بسکێ شەمیڵێم بژیێ شێ بۆزان
شەمێ هەڵدەگرم لە حەوت ئامۆزان
شاییەک دەگەڕێ لە پشت قەڵاتان
حەوت ساڵ غەریب بووم من لە وڵاتان
بسکێ شەمیڵێم دەرزووی خەیاتان
شاییەک دەگەڕێ لە پشتی دێیە
بسکێ شەمیڵێم ئارمووشی پێیە
حەوت ساڵ غەریب بووم بێ ماڵ و جێیە
بە گوڵان و بە گوڵان بە گوڵێ سەرکەندی
نێریا خۆلێدای بێریان هەڵقەندی
شەمێ هەڵدەگرم دەچمە دەربەندی
شاییەک دەگەڕێ ڕۆینێ خانمانە
شەم تازە بووکە خەنە بەندانە
خوام پشتیوان بێ و نۆرەی کوڵانە

  خەڵکەکە لە گەرمەی شاییدا ئاگاداری هیچ نین جگە لە پیرەمێردێک کە بەرامبەر شەم وبشەمزین ڕاوەستابوو بە گوارە زێڕینەکە شەم دەناسێتەوەو دەڵێ :
پیرەمێرد:
دەبینن شێ بۆزان بینن
زینیان لێ بکەن و تەنگان بشەتینن
قورتاریان نەکەن شەم وشەمزینن
نیشانەی شەمێم گوارەی زێڕینن

 سەرچاوە: ئەسعەد عەدۆ بڵاوکراوە لە ماڵپەڕی hawler.in

سیابەند (سیامەند):

وەک دەوترێ سیامەند و خەج ئامۆزای یەکتر بوونە و خەج حەوت برای هەبووە بەڵام بە هۆی کێشەی بنەماڵە و قسە و قسەلۆکی خەڵک باوکی خەج، خەج نادات بە سیامەند لەگەڵ ئەوەشدا سیامەند لە ڕێی پیاو ماقووڵان زۆر هەول دەدات باوکی خەج ڕازی بکات بەڵام باوکی خەج ڕازی نابێت، سیامەند و خەجیش ئەوەندەیان یەکتر خۆشویستوە کە گفتیان بە یەک دابوو تا مردن لەگەڵ یەک بن، سیامەند ناچار دەبێ خەج هەڵگرێ و بچنە دەر لە ئاوایی و ڕوو دەکەنە چیای سیپان (بەردی گوێز) کە دەڕوانێتە ئاواییەکە بۆیەش دەچن بۆ ئەو چیایە چونکە لەسەر لووتکەکەی ڕا دەیانتوانی جم و جۆڵی خەڵکەکە و بنەماڵەی خەج بخەنە ژێر چاو، هەر وەک لە جۆگرافیای ناوچەکەشدا بەدی دەکرێ لە چیای سیپان ڕا دەتوانرێ چاوەدێری جم وجۆڵی خەڵک بکرێ. باوک و براکانی خەج بە شوێنیاندا دەگەڕێن، خەج و سیامەند ماوەیەک لە چیاکەدا خۆ حەشار دەدەن تا ڕۆژێکیان سیامەند کە لەسەر ڕانی خەج خەوی لێکەوتووە، کاتێک کە لە خەو هەڵدەستێ چەندین بزنە کێوی دەبینێ کە بە هەموویان هێرش دەکەنە سەر دانەیەک لە بزنەکان کە ڕەنگی سوورە بەڵام دەرەقەتی نایەن، خەج بە سیامەند دەڵێ ئەو نێرییە سوورە تۆی ئەوانی تریش براکانمن کە بە شوێنتەوەن و شەڕت لەگەڵ دەکەن. سیامەند بە بیستنی ئەو قسەیە تیروکەوانەکەی دەر دێنێ و هێرش دەکاتە سەر نێرییە سوورەکە و چەند تیری لێدەدات و دەیکەوێنێت. دوای کەوتنی بزنە کێوییەکە سیامەند هەول دەدات  بیکوژێت بەڵام بزنە کێوییەکە کە لە چەندین جێ بریندارە و خۆ لە خۆڵ دەگەوزێنێ هەتاکوو سیامەند دێت و سەری دەگرێ تا بیکوژێت، شەقۆنێک لە سیامەند دەدات، سیامەند لە ڕەوەزە سەخت و بەرزەکانی سیپان دەکەوێتە خوارەوە و بە سەر دارە بەنێک دا دەکەوێ، خەج کە هیچی بۆ یارمەتیدانی سیامەندی پێناکرێ هانا بۆ خەڵکی گوند دەبات لەمەڕ ڕزگار کردنی خۆشەویستەکەی، بەڵام بە هۆی بەرزی ئەو ڕەوەزەی کە سیامەند لێ هەڵدێراوە خەڵک هیچان بۆ ناکرێ، خەجیش کە گفتی بە سیامەند دابوو تا مردن لەگەڵی بێ بڕیار دەدا ئەویش خۆ هەڵدێرێ و تا دوا ساتەکانی ژیانیش لەگەڵ سیامەند بێ. خەج خۆی هەڵدەداتە خوارەوە و دەکەوێتە تەنیشت سیامەند و پێش سیامەند گیانی لە دەس دەدات و هەردووکیان دەمرن.

سەرچاوە: ویکیپیدیای کوردی بۆ کۆڵێک هەڵەی رێنووسییەوە.

کۆپی کردن بێ ئاماژەدان بە سەرچاوە قەدەغەیە
More
Song image
وەرە حەیران

By - شۆڕش مەحموودی Şoriş Mehmûdî

دەبڵا من بمرم وەرە حەیران بە وێ پاییزێ
قەبرم هەڵکەنن وەرە حەیران بن دارەگوێزێ
کفنی من ببڕن وەرە حەیران بە دەست ئازیزێ

دەبا من بمرم وەرە حەیران بە وێ زستانێ
قەبرم هەڵکەنن وەرە حەیران لە وێ کۆڵانێ
کفنی من ببڕن وەرە حەیران بە دەستی جوانێ

کۆپی کردن بێ ئاماژەدان بە سەرچاوە قەدەغەیە
More
Song image
سەیدەوان

By - شۆڕش مەحموودی Şoriş Mehmûdî

بەهارە، بەهارە، ئەزیزەکەی لە دنیایەم سەیدەوان
ئەوە بەهارێکە لە شەڕە
ئەوە هەورێکی رەشی دەهێناوە لە قیبلەی مبارەک
لە سەر قەبری پیر خدری
لە مەغڵوبی دە داسنیان
دە ڕەبی خودایە هەڵکەی لە رووی رەحمەتێ
بارانی پەڵەی هەڵڕێژی
قەبری سەیدەوانیم لە بۆ بکەیەوە تەڕە

ئەوە من دەچوومەوە سەر قەبری سەیدەوانی
چەندیم دەدیت سوێسن و هەڵاڵ و بەیبوون و شەشپەڕە
خۆ من دەستم دەداوە شینکێ چەخماخ خوار
ڕووم دەکردەوە چیاێی مەغڵوبی داسنیان
ئەگەر لە بۆ شایی سەیدەوانی بێنم
گۆشتی شەک و بەران و مەڕە
دە ڕەبی خودایە چاوی جاسوسێم کوێر بێ
قامکی پەلەپیتکەم شکێ
وە من تەقەم دەهاتەوە لە تفەنگی
بە خوای کزەم دەهاتەوە لە هەناوە
ئەمن لە زەینێ خۆم دەدایە
وەمدەزانی نێرێ کێویە و
نەمدەزانی ئەوە کاکۆڵی کاکە سەیدەوانم
بە پشوێ بای دە شەماڵی
دەگەڵ گوڵی سوێسن و هەڵاڵێ دەگەڕاو
ئەوە کاکە سەیدەوانمە دەگەوزێوە دە گۆمیلکە گۆمیلکەی دە خوێناوە

بەهارە.. بەهارە بەهارە عەزیزەکەی لە دنیایەم سەیدەوان
ئەوە بەهارێکە سەر دە هەوەڵێ
وەمن شەرت بێ ڕۆڵە بۆت دەفرۆشم پێنسەت مەڕی لە بەر بەرانی
بە عامی بۆت دەکەمەوە بە پوڵ و پارە
بۆت دەگەڕێمەوە شاران
حەکیمان دەگەڵ ئەوان لوقمانە
حەک سەڵا لە چاوی بابت
برینت بە کەس ناکرێتەوە دەرمانە

دە وەرن برادەرینە
گەلی دە خزمان و گەلی دە داسنیان و ئەهلی دە ژەنگارێ
دارە مەیتێکم بۆ ساز بکەن
مەیتی کاکە سەیدەوانم لە چیاێی رەنگین دەگەڵ بێننەوە خوارێ
تو خوا قەبری ئەویشم بۆ هەڵکەنن لە کن مەلکەوان و نێچیرەوانی
ئەویشم بۆ بدەنەوە لە قەتارێ

دە وەرە برادەرینە
ئەوە شایێ عەبدولعەزیزی
لە سەر سێ کوڕان ‌ڕا وەشین دەگەڕا

بەهارە..کوڕم بەهارە بەهارە
عەزیزەکەی دە دنیایەم سەیدەوان ئەوە بەهارێکە لە من دژەدژێ
وە من شەرت بێ ڕۆڵە
لە پاش ئێوە
دەشانم نەکەم تفەنگی دە سێ تیر و
نەچمەوە ڕاوی نێری دە بەلەبووزە
دە ڕەبی خودایە
چاوی جاسوسێم کوێر بێ
قامکی پەلەپیتکەم شکێ
ئەوە بە سێ شەشی دە بەهاری
کاکۆڵی کاکە سەیدەوانم با دەیشەکێنی و
ئەوە لە عەبدولعەزیزە کۆرەکەی وایە
ئەوە ڕدێنی نێری دە بەلەکوورە

دە وەرە برادەرینە
گەلی دە خزمان و گەلی دە ماجەران و گەلی دە پیر و پێشینیان
کێ دیویەتی هەر لە دەورەتی دە زەمانان هەتا دەورەتی ئاخر زەمانێ
باب بە دەستی خۆی کوڕی خۆی بکوژێ

بەهارە.. بەهارە بەهارە، عەزیزەکەی لە دنیایەم سەیدەوان
ئەوە بەهارێکە لە من سەر بە زستانە
ئەوە عەبدولعەزیزی داسنی بانگ دەکاتە دەزگیرانی سەیدەوانی
دەڵێ رۆڵە وەرە مەرەخەستێ لە مامی خۆت بخوازە و روو بکەوە ماڵی دە بابانە
ئەوە دەزگیرانی سەیدەوانی بانگ دەکا
دەڵێ بابە هەڵکێشە خەنجەرێکی دەبان
بیست و چوار جارانی بگێڕەوە دە جەرگ و دڵانە
ئەمن لە پاش مەلکەوان و نێچیرەوان و سەیدەوانی ڕا
بە چ چاو و دڵێکی ڕوو بکەمەوە ماڵی دە بابان

دە وەرە برادەرینە
گەلی دە دۆستان و گەلی دە خزمان و گەلی دە ماجەران و گەلی دە پیر و پێشینیان
کێ دیویەتی هەر لە دەورەتی دە زەمانان هەتا دەوری ئاخری دە زەمانی
لە سەر سێ کوڕان ڕا بووک بچێتەوە ماڵی دە بابان هەر بە جلی دە سوورە

مەلکەوانم مرد دەنگم نەکرد
نێچیرەوانم مرد دەنگم نەکرد
کاکە سەیدەوانم مرد
خۆڵی دە گەرمێن و کوێستانانم هەر وە سەری عەبدولعەزیزی داسنی کەن

Behare, behare, ezîzekey le dinyayem Seydewan
Ewe beharêke le şere
Ewe hewrêkî reşî dehênawe le qîbley mibarek
Le ser qebrî Pîr Xidrî
Le mexlubî de dasinyan
De rebî xudaye helkey le rûy rehmetê
Baranî peley helrêjî
Qebrî Seydewanîm le bo bikeyewe tere

Ewe min deçûmewe ser qebrî Seydewanî
Çendîm dedît swêsin û helal û beybûn û şeşpere
Xo min destim dedawe şînkê çexmax xwar
Rûm dekirdewe çiyaêy mexlubî dasinyan
Eger le bo şayî Seydewanî bênim
Goştî şek û beran û mere
De rebî xudaye çawî casusêm kwêr bê
Qamkî pelepîtkem şikê
We min teqem dehatewe le tifengî
Be xway kizem dehatewe le henawe
Emin le zeynê xom dedaye
Wemdezanî nêrê kêwye û
Nemdezanî ewe kakolî kake Seydewanim
Be pişwê bay de şemalî
Degel gulî swêsin û helalê degeraw
Ewe kake Seydewanme degewzêwe de gomîlke gomîlkey de xwênawe

Behare… Behare, behare ‘ezîzekey le dinyayem Seydewan
Ewe beharêke ser de hewelê
Wemin şert bê role bot defroşim pênset merî le ber beranî
Be ‘amî bot dekemewe be pul û pare
Bot degerêmewe şaran
Hekîman degel ewan luqmane
Hek sela le çawî babit
Birînt be kes nakrêtewe dermane

De werin biraderîne
Gelî de xizman û gelî de dasinyan û ehlî de jengarê
Dare meytêkim bo saz biken
Meytî kake Seydewanim le çiyaêy rengîn degel bênnewe xwarê
Tu xwa qebrî ewîşm bo helkenin le kin Melkewan û Nêçîrewanî
Ewîşim bo bidenewe le qetarê

De were biraderîne
Ewe şayê ‘Ebdul’ezîzî
Le ser sê kuran ra weşîn degera

Behare… kurim behare behare
‘ezîzekey de dinyayem Seydewan ewe beharêke le min dijedjê
We min şert bê role
Le paş êwe
Deşanim nekem tifengî de sê tîr û
Neçmewe rawî nêrî de belebûze
De rebî xudaye
Çawî casusêm kwêr bê
Qamkî pelepîtkem şikê
Ewe be sê şeşî de beharî
Kakolî kake Seydewanim ba deyşekênî û
Ewe le ‘Ebdul’ezîze korekey waye
Ewe ridênî nêrî de belekûre

De were biraderîne
Gelî de xizman û gelî de maceran û gelî de pîr û pêşînyan
Kê dîwyetî her le dewretî de zemanan heta dewretî axir zemanê
Bab be destî xoy kurî xoy bikujê

Behare… Behare behare, ‘ezîzekey le dinyayem Seydewan
Ewe beharêke le min ser be zistane
Ewe ‘Ebdul’ezîzî dasinî bang dekate dezgîranî Seydewanî
Delê role were merexestê le mamî xot bixwaze û rû bikewe malî de babane
Ewe dezgîranî Seydewanî bang deka
Delê babe helkêşe xencerêkî deban
Bîst û çwar caranî bigêrewe de cerg û dilane
Emin le paş Melkewan û Nêçîrewan û Seydewanî ra
Be çi çaw û dilêkî rû bikemewe malî de baban

De were biraderîne
Gelî de dostan û gelî de xizman û gelî de maceran û gelî de pîr û pêşînyan
Kê dîwyetî her le dewretî de zemanan heta dewrî axirî de zemanî
Le ser sê kuran ra bûk biçêtewe malî de baban her be cilî de sûre

Melkewanim mird dengim nekrid
Nêçîrewanim mird dengim nekrid
Kake Seydewanim mird
Xolî de germên û kwêstananim her we serî ‘Ebdul’ezîzî dasinî ken

کۆپی کردن بێ ئاماژەدان بە سەرچاوە قەدەغەیە
More